Select Page

Ku xwe xilas bike.

FAQs

BELAVOKA RAGEHANDİNÊ

Ji bo vaksînekirina li dijî COVID19(Vîrûsa Korona 2019)Bi vaksîna hilgir(Vaxzevria®, berê vaksîna AstraZeneca COVID19 ji AstraZeneca û vaksîna Janssen® COVID19 ji Janssen Cilag International/Johnson & Johnson)

Kîjan derzî tê bikar anîn?

Çend vaksînên hatî pejirandî yên COVID19 hene ku ev qas ku ji boparastina takekesî li dijî COVID19 kêrhatî ne û wekî bersîvek ji boepîdemiyêkêrhatîne. Vaksînên hilgirê COVID19 ku li vir hatine nîqaş kirin, (Vaxzevria® ji AstraZeneca, berê vaksîna Janssen Cilag International/AstraZeneca® COVID19) û vaksîna Janssen® COVID19 ji Johnson & Johnson) vaksînên ser bingeha genetîkî ne ku hilbirîna wan li ser teknolojiya bilind hatiye pêşdîtin kirin. Vaksînên berê hilgirli dijî nexweşîyên din hatine erê kirinEv vîrusê kujivîrûsên bi navê vîrûsên hilgir çê dibin. Ev vaksîn hilgir ku hatine nîqaş kirin tam hatine lêkolînkirin û nikarin xwe dubare bikin, ev vîrûs zindî nînin.Ji ber vê yekê, kesên vaksînekirînikarin vîrusên kesên din jikesên dinre veguhezin.Di vîrûsa hilgir de agahdariyêngenetîkî ya proteîna vîrusa korona, ku jê re proteîna oşî tê gotin, hene.Agahdariyên veguhestîku ji aliyêvîrusahilgirpiştî vakslêdanê di genoma mirovî de ne tevhevnabe, lê piştî têketinê di şaneyan de (di serî de di şaneyên masûlkeyan de li cihê vakslêdanê û di hin şaneyên parastinê de)“tê xwendin”, di encamê de ev şane proteîna oşiya xwe berhev diken. Proteîna oşiyabixwe nikare bibe sedema tûşîbûna ji SARSCoV2 ê re. Proteînên oşî yên bi vî rengî ji aliyêlaşê kesê vaksînekirîve têne hilberandin ji aliyêpergala parastinê ve wekî proteînên biyanî têne zanîn. Wekî encamek, antîbodî û şaneyên parastinê li dijî proteîna oşî ya vîrusê têne hilberandin. Ev rewş bersivek ewleh ya parastinê diafirîne.Vîrusahilgirnikare di laşê mirov de zêde bibe û piştî demek kurt têkdiçe. Piştî wê, ti proteînekevîrusa zêde (proteîna oşiy) nayê hilberandin.

Vaksîn çawa tê lêdayin?

Ev vaksîn di masûlkeya milê jorîn de tê lêdayin. Pêdivî ye ku Vaxzevria® du caran were lêdayin. Piştrastkirina herî kêm 4 û herî zêde 12 hefte wekî dema navbera vakslêdanên 1 û 2 tête destûr kirin.Ji bo ku gengaziya herî başavakslêdanê were parastin, Komîteya Daîmî ya Immunisasyonê li Enstîtuya Robert Koch (STIKO)di navbera vakslêdanên yekem û duyemîn de herî kêm 9 heta 12 hefte zêdetir navberê pêşniya dike, Ji ber ku encamên lêkolînê bi navberên vakslêdanê yên dirêjtir ve bandora mezintir nîşan didin.

Niha ji bo vakslêdana duyemîn, pêdivî ye ku vakslêdana çêkerî ji aliyê heman vakslêdana yekem de were bikar anîn.Veqetandek ji bo kesên di bin 60 saliyê de heye ku Vaxzevria® ji bo vaksîneya yekem ji wan re hatiye bikar anîn. Ji bo kesên wusa, STIKO niha pêşnîyar dike ku vaksîneya duyemîn 12 hefte piştî vaksîneya yekem a mRNA (Comirnaty® ji BioNTech / Pfizer an COVID19 Vaccine Moderna® ji Moderna) 9 12 hefte piştî vaksîna yekem pêk were.Sedema vê pêşniyara kêmîne, piştî vaksîneyabi Vaxzevria®, meyînaxwînê (tromboz) heta astekê bi kêmbûna hejmarabi kêmbûna plaketan(trombosîtopeniya), bi taybetîdi mirovên di bin 60 saliyê de.Ji ber ku ji lêkolînên li ser vê rêzeya vakslêdanan (vakslêdana yekem bi Vaxzevria® re û dûv re jî vakslêdanan 2 bi Comirnaty® an COVID19 Vaccine Moderna) ti encamtune, STIKO li gorî dîtinên zanistî yên giştî yên der barê Vakslêdanan de ev pêşniyar dike. Tê texmîn kirin ku bandor û bandorênneyînîbi yên li jêr têne pêşandan re hevber in.Li gorî pêşniyara STIKO, vaksînebûnaduyemîn bi Vaxzevria® re jî piştî ku bi doktorê xwe re şirove bikin ûpejirandina kesane yametirsiyêji bo kesê ku vaksîne dibe,jî gengaz e.VaksînaJanssen® COVID19 tenê carekê tê dayîn.

Vaksînekirin çiqas bibandor e?

Di zanîna heyî de, her du vaksînên COVID19 pir bi bandor in: Vaxzevria® di hemî komên temenê de heta ku navberek 12heftî li gorî pêşniyara STIKO, hate dîtin, heta %80 bandor nîşan da û vaksîna Janssen® COVID19 hema hema %65 bandor nîşan da. Ev tê vê wateyê ku gengaziya tûşîbûna kesê vaskînebûyî ji COVID19 heta %80 (bi Vaxzevria®) an nêzîkî %65 (vaksîna Janssen® COVID19) kêmtire ji kesê ku vaksîne nebû ye. Di pêşîgirtina li nexweşiya giran a COVID19 (ji bo nimûne dermankirina nexweşxaneyê) de bandor hêj zêdetir bû: hema hema %95 bi COVID19 Vaxzevria®û nêzîkê %100 bi vaksîna Janssen® COVID19. Ji ber vê yekê, eger kesek bi vê vaksîna COVID19 vaskîne bibe, bi patogjenek re têkeve têkiliyê, gengaziyek girîng heye ku ev mirov nexweş nekeve. Vêga nediyar e ku ew parastina vaskînêheta kengî berdewam dibe.Heta eger hûn werin vaksîne kirin jî, pêwste ku hûn rêzikên AHA + A + L bişopînin da ku xwe û hawîrdora xwe biparêzin. Sedem ev e ku parastin yekser piştî derzîlêdanê dest pê nake û ji hemî kesên ku hatine vaksîne kirine wekhev peyda tune ye. Wekî din, ka mirov dikare tevî ku hatibe vaksîne kirin, vîrusa (SARS-CoV-2) belav bike, yan na, hêşta nediyar e.

Kî bi taybetî dikare vaksînek li dijî KOVÎD-19 bikar bîne?

Gelek vaksîn li dijî COVID19 hatine pejirandin û ji bo parastina takekesî ya li dijî COVID19 û berteka pandemîkê bi heman rengî kêrhatî ne. Di esasêde, babetên jêrîn berdewam dibe, her çiqas, ji ber ku ev vaksîn têra hemû kesan nake, ji bo kesên ku metirsiyek mezin di tûşî tîpa giran an kujer ê COVID19zêdetir di bin metirsiya tûşîbûna SARSCoV2 de ne yan kesên ku bi kesên ku ji ber karê xwe di bin xetera tûşîbûna COVID19de ne re dikevin têkiliyek nêzîk, , pêdivî ye ku werin vaksîne kirin. Lêbelê, pêdivî ye ku babetên jêrîn were nîşankirin: Bi vaksînaVaxzevria® û COVID19 Vaccine Janssen®, êdî her kes dikare ji aliyêbijîşkê xwe ve were vaksînekirin. Awarteyên gengazîli jêr têne şirove kirin.

Ji bo kî nabe vaksîne were lêdayin?

Ji ber ku vaksînên hilgir ên COVID 19 ji bo zarok û nûciwanên di bin û heta 17 saliyê de nehatine pejirandin, divê ew bi vaksînê hilgir ên COVID 19 neyên vaksîne kirin.Kesên tûşî nexweşiyek çalak a bi tayê (38.5° C û jortir), dibe tenê piştî başbûnê werin vaksîne kirin. Lêbelê, sirlêdayin an taya hinekî bilind (bin 38,5 ° C) nabe sedem ku vaksînekirinê dereng bikeve. Kesên ku ji yek ji madeyên pêkhînerê vaksînekirinê re alerjiya giran hene, nabe werin vaksîne kirinê, ji kerema xwe berî ku vaksînekirinê ji pisporê xweya vaksînê re bêjin. Kesa/ê ku piştî vaksînekirina yekem bertekek alerjîka yekser hebe (anafîlaksî), nabe vaksîna duyemîn bistîne.

Kesên bêyî kêmasiya parêzbendiyê ku di wan detûşbûna bi vîrûsa nû ya koronayê hatiye piştrastkirin, dikarin6 mehan paş başbûnê yan piştî pêhesînê bêne vaksîne kirinû dibe ku tenê dozek vaksînê bistînin,heta eger di hin babetan de zêdetir ji 6 meh ji pêhesînê derbas bibe,tenê dozek têrê dike.nayê zanîn ka doza duyemin ji bo wan kesan pêwîste yan na. Kesên ku piştî vakslêdana yekem, tûşîbûna bi vîrûsek korona ya nû di wan de hatiye teşxîs kirin, li gorî STIKO vakslêdana 2emîndikarin li gorî qanûnêpaş6 mehan piştî enfeksiyonê bistînin. tu sedem tune ku eger di berê de kesek tûşî vîrûsa korona bibe,vakslêdan ji bo wî/wê xeternak dibe. Ji ber vê yekê, tu pêdivîyek bijîşkî ji bo qedexe kirina vê berî vaksîneyê tune.Hêşta tu tecrûbeya kêrhatî li ser bikaranîna ev vaksînên COVID19ya hilgir di maweya ducanîbûn û şîrdanê de tune ye.Niha STIKO di dema ducaniyê de vaksînekirina gelemperî pêşniyar nakebêy berçavgirtina tîpa vaksîna COVID19. Di rewşên takekesî de, helbet gengaze ku vaksîn ji jinên ducanî ku ji sê mehên duyema ducaniyê de bi vaksîna (Comirnaty® yanCOVID19 Vaccine Moderna®)tên pêşniyar kirin, dikarin piştî nirxandina rîsk û sûd û şêwirmendiyek baldar, vaksînê bistînin, di nirxandina rîsk û sûdê de dibe mercên berê werin berçav girtin ku metirsiyek zêde ji bo maweyek giran ya nexweşiya COVID19yan mercên jiyana bi metirsiyabilinda tûşîbûna ji SARSCoV2re çê dike.STIKOqettexmîn nake ku vaksîneya dayikê di dema şîrdanê de ji bo zarokê şirxwarbi xeter bibe.

Pêşniyarên ji bo kesên ji 60 salî mezintir û kesên di bin 60 saliyê de

Ji dema danasîna vaksînê ve, di hin rewşên hindik piştî vaksîekirina bi vaksîna Vaxzevria® û COVID19 Janssen, bi taybetî di mirovên di bin 60 salî de bandorên neyînî yên giran çê bûne (binêrin “Gelo bandorên vaksînê gengaz in?” li jêr) .

STIKO ji bo kesên 60 salî û zêdetir vaksînekirian bi vaksîna Vaxzevria® an COVID19 Janssen® pêşniyar dike. Ev pêşniyar li ser bingeha vê yekê tête ku bandorek baş ji bo vaksînê barhilgira COVID19 di vê koma temenê de hatîye nişandan. Wekî din, metirsiya nexweşiya giran a COVID19 an mirina ji ber COVID19 ya ciwanan bi girîngî zêdetir e. Di dawiyê de, bandorên neyênî ên hatine gotin li jêr “Gelo bandorên vaksînê gengaz in?” bi tevahî di mirovên di bin 60 salî de pêk tên.

Ji bo kesên di bin 60 saliyê de, STIKO pêşniyar dike ku vaksînekirina bi vaksîna VaxzevriaID an COVID19 Janssen® jî piştî ku bi doktorê xwe re şirove bikin ûpejirandina kesane yametirsiyêji bo kesê ku vaksîne dibe,jî gengaz e. Ji bo nirxandina metirsiya kesan yê vaksînekirî, divê rîska tevliheviyan şirovekirî û herwusa xetera enfeksiyona bi SARSCoV2 an COVID19 were nirxandin. Ji ber vê yekê, ji aliyekê ve, divê were zanîn ku meyîna xwînê (tromboz), ku li jêr bi kêmbûna jimareya plaketên xwînê (trombocîtopeniya) ve têne şirove kirin, carinan (kêmtir ji 0.01% ji kesên vaksînkirî di vê koma temenî de) di kesên li jêr 60 salî li gorî asta zanebûna heyî de ye. Li aliyek din, divê nirxandinek kesane ji bo tûşîbûna ji SARSCoV2 (ji bo nimûne, jiyanek kesane û mercên kar û tevger) an rîskek kesane ji bo kursa giran û potansiyel a mirinê ya COVID 19 (ji bo nimûne, ji ber nexweşiyên bingehîn) zêde dibe.

Berî û paşiya vaksînlêdanê divê ez çi bikim?

Eger piştî vaksînekirina berê an vaksînek din hûn ji hiş çûbin an tûşî alerjiyên yekser bibin, ji kerema xwe doktorê ku vaksîn pêk aniye, agadar bikin. Di vê rewşê de, ew dikare piştî vaksînekirinê ji bo demek dirêj we bişopîne.Pêdivî ye ku di navbera vaksînên din de herî kêm 14 roj derbas bibin.Eger we nexweşîyek aloziya merandina xwînê hebe yan hûn dermanên dijî merîna xwînê dixwînin ji kerema xwe berî vaksîneyê doktorê xwe agahdar bikin. Bijîşkê we tê ji we re şirove bike ka hûndikarin bi tedbîrên hêsan vaksîne bibin. Tiştek tune ku li kesên bi parastina bikêmasî pêşî li vaksîneyê bigire. Lêbelê, vaksînedikare di nav kesênweha de bi bandor nebe.Eger alerjîk yan di dema borî de we bertekên alerjî hebin, ji kerema xwe berî ku hûn vaksîne bibin ji doktorê xwe re bêjin. Doktorê we dê ji we re bêje ka sedemek heye ku hûn vaksîne bikin yan nekin.Piştî ku hûn vaksînekirinê werdigirin hewce nake ku hûn bêhna xwe vedin.Eger piştî vaksînekirinê êş an taya we hebe (binêrin “Li paş vaksînekirinê engaze li hember vaksînekirinê çi bertek çê bibe?”), dibe ku dermanek aramker/ taybir were bikar anîn. Hûn dikarin li ser vê yekê bi bijîşkê malabata xwe re biaxivin.Eger piştî vaksîneyê hûn tûşî bêntegî, êşa singî, werimandina lingan, an êşa zikî ya domdar bûn, tariya dîtinê rasterast li bijîşkî bigerin.Eger we piştî vaksîneyê serêşên giran an domdar hebûn, an jî li derveyî cihê derziyê birînekgiranan reşatiyek hebe, divê hûn bilez ji bijîjkek bigerin.

Çi cûre bertek piştîvaksînekirinê, çêdibe?

Piştî vaksînekirina bi vaksîna hilgir, dibe ku bertekên demkurt û demkiyê herêmî û gelemperî ku têkiliyên di navbera laş û vaksînê de nîşan didin, çêbibin.Hevdem evbertekgengaze pêk bên ji tayê, lerzêû nîşanên din ên mîna grîpê. Piştî vaksîne kirinê bi gelemperî di nav çend rojan de kêm dibin. Ji bo kêmkirina nîşanên gengaz dikarin dermanê êşbir/taybir di dozeya pêşniyarkirî de bikar bînin. Vaxzevria®: Bertekên vaksînê yên herî zêdedi lêkolînên erkirî de,hatine ragihandin pêk tên ji hesasiyeta cihê vaksînê (zêdetir ji %60), êşa cihê vaksînê, westîn,serêş û westiyan(zêdetir ji %50), êşa movik (zêdetir ji %40) ), zêdebûna tay û lerzê(zêdetir ji %30), Dilrabûn û êşa li dora movikan (zêdetir ji%20).Bi piranî (di navbera%1 û%10) de, kêmbûna hejmara pilaketa (trombocîtopeniya) xwînê, vereşîn, zikêş, sorbûn û werimîna devera derziyê bi tayakêm hate dîtin.Bi piranî (di navbera %1 û %10) dewerimîna girikên lîmfê,kêmbûna meyla xwarinê, sergêjî, xwevoyîbûn, zêdebûna xûdanê, xwurîna û pirzikên çermî çêdibe. 

Vaksîna bi Janssen® COVID-19:Bertekên vaksînê yên herî zêde di lêkolînên erkirî de, hatine ragihandin pêk tên ji êşa cihê vaksînê (zêdetir ji %40), serêş, westîn, û êşa masûlkeyan (zêdetir ji %30), dilrabûn (zêdetir ji %10). Bi piranî (di navbera %1 û %10) de tay, kuxîn, eşa movikan,sûrbûn û werimîna cihê derziyê di gel lerzê hatiye ragehandin. Carna (di navbera %1 û %1) de, lerz, bêniştin, êşa qirikê û devî, xwurîna û pirzikên çermî, zêdebûna xûdanê, êşa masûlkeyan, êşa pêyan, êşa kemerê, hesta sistbûna giştî û sistbûnê, çêdibe.Di kesên pîr de kêmtir ji kesên ciwan ev bertek derdikevin. Bertekên vaksînlêdanê bi piranî sivik an navîn in ûbi Vaxzevria® piştî vaksînênkirina duyemîn hinekî ji vaksînekirina yekim kêmtir derdikevin.

Gelo dibe ku vaksînekirinê bandor hebe?

Bndorên derziyê ji ber berteka derziyê ye ku ji bertekên normal zêdetir e, ku bi girîngî bandorê li rewşa tenduristiya kesê vaksîne kirîdike.

Vaxzevria®:Ji destpêkirina vaksîneyê ve,di bûyerên pir kêm de paş vaksîne kirina bi Vaxzevria® ji AstraZeneca®meyîna xwînê (tromboz) bi kêmbûna jimara plaketan (trombocîtopeniya)hatine dîtin.Carnabi xwînrijandinê ye, direwşên pir kêm (kêmtir ji 0.01%) piştî vaksîneyabi Vaxzevria® de tê dîtin.Di nav van de hin bûyerên giran hene, di nav wan de lebatên xwînê yên li deverên cihêreng an jî ne asayî (tromboza sinusê reh a mejî an di valahiya zikê de), digel vê yekê çalakiya meyînaxwînê an jî zêde bûna xwînrêjiyê di laşî de. Piraniya evbûyer nava3 hefteyanpiştî vaksîneyêû piranî li kesên di bin 60 salî de pêk tê. Hin bûyerên hatine şirove kirinmirin yan ziyanê mayinde bûn.

Vaksîna Janssen® COVID19: Bertekên zêde yên hestyarî û luyîdi rewşên kêm de (0.01% heta0.1%) pêk hatine. Wekî din, piştî vaksînekirina bi vaksînaJanssen® COVID19, meyîna xwînê(ji bo nimûne, di mejî de wekî tromboza reha sinus an herwisadi valahiya zikîde) digel kêmbûna jimareyaplaketên (trombocîtopeniya) xwînê hate dîtin. Bûyerên pir kêm (Ji 0.01% kêmtir) di nav de di hin rewşên bi mirinê jî hene. Ev rewş di 3 hefteyên vaksînekirinêde û bêtirdi kesêndi bin 60 salî de pêk tê. Evbabetniha di bin lêkolîna deqîqde ne.

Jidemadestpêkirina vaksînê, bertekên alerjîk ên lezgîn(bertekên anafîlaktîk) di rewşên pir kêm de hatine rapor kirin. Ev piştî vaksîne kirinêdemek kurt rû didenû pêdivî bi dermankirina bijîşkî heye. Hemî ev vaksîne kirin, di rewşên pir kêm dederketina berteka alerjiya yekser, wekî şokê, an jî bandorên din ên berê yên nediyar, bi yeqîn nayên red kirin.Di bûyera derketina nîşanên piştî vaksînekirinê de, ku ji bertekên normal ên demkî yên beşî û gelemperî zêdetir in, dê bijîjkê malbata we bi xwezayî ji bo şêwirê berdet be. Di rewşa bandorên giran de,bi taybet bêntengî, êşa singî, werema pêyan yan êşa zikî ya berdewam, yan tevheviya dîtinê,an jî eger we serêşa zêde yan domdar yan çend rojan piştî vaksîneyê reşbûna qalikî yan xwînrêjiya derveyî cihê derziyêheb, ji kerema xwe bilez ji bijîşkî bigerin.

Kovîd-19 çi ye?

Vîrûsa Korona bi dehsalan têne zanîn. Ji dema guhertina sala 2019/2020 ve, korona vîrûsek nû, Korona vîrûsa Sendroma giraian tenefûsî-2 (SARS-CoV-2), li seranserê cîhanê belav dibe, ku ew patojina Kovîd-19 (Vîrûsa Korona 2019) ye.

Nîşaneyên berbiçavê yên Kovîd-19 pêk tên ji kuxika hişk, ta, bêhna tengî, û her weha windabûna bîhn û tamê ya demkî. Hesta nexweşîya giştî ku bi serêş û êşa endaman, êşa qirikê, û avrêja pozê jî herwisa hatîye dîtin. Nexweş kêmtir dibe ku pirsgirêkên xwarin mehandinê, werimîna multehim, û werimîna girêkên lîmfê ragihînin. Gengaz e ku paşê zirarê bigihîje rehikan an pergala dil-demar û her weha domandina nexweşiyê. Her çend nexweşî bi gelemperî sivik e û piraniya nexweşan bi tevahî baş dibin, lê tirsa bûyerên giran ên nexweşiyê, ji bo nimûne nexweşiya sihan ku dibe sedema mirinê jî heye.

Ji bilî pêşîgirtina li nexweşiyê bi şopandina rêgezên AHA + A + L (parastina dûrbûna civakî, şopandina paqijiya kesane, mask lêdayin di jiyana rojane, daxistina sepana hişyariya Korona, hewakişandina berdewam), vaksîn parastina herî çêtire li dijî nexweşiyê radest dike.

Kîjan derzî tê bikar anîn?

Çend vaksîn li dijî Kovîd-19 hatine pejirandin û ji bo parastina takekesî ya li dijî Kovîd-19 û berteka pandemîkê bi heman rengî kêrhatî ne.Vaksînên COVID-19 mRNA yên ku em li vir qala wan dikin (Comirnaty® ji Bion Tech / Pfizer û KOVÎD-19 Vaccine Moderna® ji Kompaniya Moderna) vaksînên ser bingeha genetîkî ne li ser pêşdîtina heman tîpa nû ya teknolojiyê ava bûne. Vaksînên din ên mRNA têne test kirin, lê hîn ne hatine pejirandin.

mRNA (peyamnêrê RNA an asîdê ribonukleîk) “nexşeya avakirinê” (bilûpirînt) her yek ji proteînên di laş de ne û nabe vê bi agahdariya genetîkî ya mirovî – DNA re neyê tevlihev kirin. “Nexşeya avakirinê” hêmanek yekane ji vîrusê (proteîna spike tê gotin) di nav vaksînên mRNA ya Kovîd-19 de heye. Dı nava vaksînên KOVÎD-19 mRNA de vîrusên vaksînên yên dûbare bûyî tune ne, tê vê wateyê ku mirovên vaksînkirî nikarin vîrusê derbasî mirovên din bikin.

mRNA heyî di vaksînan de piştî vaksîne kirinê bi genoma mirovan de tevhev nabe, lê piştî çend rojan di laş piştî têketina nava şaneyan (di serî de di şaneyên masûlkeyên li cihê vaksînekirinê de û di hin şaneyên parastinê de) “tên xwendin”, ku di encamê de şaneyên proteînên oşiyên xwe berhem dikin, proteînên oşî ku bi wî awayî ji aliyê leşê kesê vaksînebûyî tê berhem kirin, ji aliyê pergala parastina leşî wekî proteînên biyanî nas dike, di encamê de antîbodî û şaneyên parastinê li dijî proteîn oşiya vîrusê çê dibin. Ev rewş bersivek ewleh ya parastinê diafirîne.

mRNA –ya heyî di caksînê de piştî çend rojan di laş de tê têk birin. Wê gavê, proteîna oşî êdî nayê hilberandin.

Vaksîn çawa tê lêdayin?

Der Impfstoff wird in den Oberarmmuskel gespritzt. Der Impfstoff muss zweimal verabreicht werden. Für einen ausreichenden Impfschutz empfiehlt die Ständige Impfkommission beim Robert Koch-Institut (STIKO) einen Abstand von 6 Wochen zwischen der 1. und der 2. Impfung. Bei der 2. Impfung muss gegenwärtig der gleiche Impfstoff desselben Herstellers verwendet werden wie bei der 1. Impfung. Eine Ausnahme gilt bei Personen unter 60 Jahren, bei denen bei der 1. Impfung Vaxzevria® von AstraZeneca verwendet wurde. Für diese Personen empfiehlt die STIKO zurzeit, die 2. Impfung mit einem mRNA-Impfstoff (Comirnaty® oder COVID-19 Vaccine Moderna®) 9 bis 12 Wochen nach der 1. Impfung durchzuführen. Grund für diese Empfehlung ist das seltene Auftreten von Blutgerinnseln (Thrombosen) teilweise mit einer Verringerung der Blutplättchenzahl (Thrombozytopenie) vorwiegend bei Personen unter 60 Jahren nach der Impfung mit Vaxzevria®. Da es noch keine Erkenntnisse aus Studien zu dieser Impfserie (1. Impfung mit Vaxzevria® gefolgt von 2. Impfung mit Comirnaty® oder COVID-19 Vaccine Moderna®) gibt, erfolgte diese Empfehlung der STIKO auf der Grundlage allgemeiner wissenschaftlicher Erkenntnisse zu Impfstoffen. Es wird davon ausgegangen, dass Wirkungen und Nebenwirkungen mit den hier im Folgenden dargestellten vergleichbar sein werden.

Vaksînekirin çiqas bibandor e?

Vaksîn di masûlkeya milê jorîn de tê lêdayin. Ji bo kêrhatîbûna vaksîneyê, pêdivî ye ku vaksîn du caran were lêdayin. Ji bo parastina kêrhatî ji vaksînekirinê, Komîteya Bêsînora Parêzsaziyê herî kêm 3 hefte (Comirnaty®) an 4 hefte (COVID-19 Vaccine Moderna®) di navbera Rêxistina Robert Koch (STIKO) navberek 6 hefteyî di navbera 1 heta 2 yê de pêşniyar dike. Lêbelê, ji bo her du vaksîneyan, pêdivî ye ku di navbera vakslêdanan de 6 heft zêdetir navber çênebe. Niha ji bo vakslêdana duyemîn, pêdivî ye ku vakslêdana çêkerî ji aliyê heman vakslêdana yekem de were bikar anîn. Veqetandek ji bo kesên di bin 60 saliyê de heye ku Vaxzevria® ji AstraZeneca ji bo vaksîneya yekem ji wan re hatiye bikar anîn. Ji bo kesên wusa, STIKO niha pêşnîyar dike ku vaksîneya duyemîn bi vaksînek mRNA (Comirnaty® ji BioNTech / Pfizer an COVID-19 Vaccine Moderna® ji Moderna) piştî 9 heta 12 hefteyan ji vaksîna yekim pêk were. Sedema vê pêşniyarê rûdana kêm caran ya meyîna xwînê (tromboz) e, carinan bi kêmbûna jimara plaketan (trombosîtopeniya), bi taybetî di kesên di bin 60 saliyê de piştî vaksînekirina bi Vaxzevria® de ye. Ji ber ku tu lêkolîn li ser vê rêza vaksînekirinê de (vaksînekirina yekim bi Vaxzevria® û dûv re vaksînekirina 2 bi Comirnaty® an COVID-19 Vaccine Moderna) tune, ev pêşniyara STIKO li gorî encamên giştî yên zanistî li ser vaksînê pêk tên. Tê texmîn kirin ku bandor û bandorên neyînî bi babetên li jêr têne pêşandan re hevber in.

Ma kî dê bi taybetî ji vakslêdana li dijî COVID-19 sûd werbigire?

 Vakslêdanên COVID-19 mRNA-yên berdest di warê bandor û hem jî bertekan û bandorên gengazî yên vaksînê yekreng in.

Li gorî zanîna heyî, vaksîneyên COVID-19 mRNA rêjeya bandora bilind nêzîkî %95 nîşan diden. Daneyên lêkolînê nîşan didin ku kesên ku tam li dijî COVID-19 hatine vaksînekirin bi texmînî %95 ji yê ku vaksîne nebûne kêmtir tûşî nexweşiyê dikevin. Kêrhatîbûna di pêşîlêgirtina nexweşiya KOVÎD-19 (wek nimûna razandina di nexweşxaneyê de) nêzîkî %85 bû, Bi gotinên din, eger kesek ku bi vaksîneya COVID-19 re vaksîne bûye bi patogjenek re têkeve têkiliyê, bi gengaziyek zêde ew nexweş nabe. Vêga nayê zanîn ku dê vaksîn çiqas dom bike, û gelo kesa/êvaksînbûyî dikarin vîrusê belav bike yan na. Çiqas parastina vê vaksînê domdar dibe, hê nayê zanîn.

Heta eger hûn werin vaksîne kirin jî, pêwste ku hûn rêzikên AHA + A + L bişopînin da ku xwe û hawîrdora xwe biparêzin. Sedem ev e ku parastin yekser piştî derzîlêdanê dest pê nake û ji hemî kesên ku hatine vaksîne kirine wekhev peyda tune ye. Wekî din, ka mirov dikare tevî ku hatibe vaksîne kirin, vîrusa (SARS-CoV-2) belav bike, yan na, hêşta nediyar e.

Kî bi taybetî dikare vaksînek li dijî KOVÎD-19 bikar bîne?

Lêdana Vaksînên KOVÎD-19-mRNA dikare ji kesên 16 salî (Comirnaty®) an 18 salî zêdetir re (KOVÎD-19 Vaccine Moderna®) re were dayîn. Heta dem ku ev vaksîn têra hemû kesan nake, ji bo kesên ku metirsiyek mezin di tûşî tîpa giran an kujer ê Kovîd-19 (ji bo nimûne, pîr û kal) de hene pêşîn e an kesên ku ji ber şola xwe zêdetir di bin metirsiya tûşîbûna SARS-CoV-2 de ne yan kesên ku bi kesên ku ji ber karê xwe di bin xetera tûşîbûna Kovîd-19 de ne re dikevin têkiliyê.

    

Ji bo kî nabe vaksîne were lêdayin?

Zarok û ciwanên 15 salî û mezintir ku ji bo wan heta niha vaksînek nehatiye erê kirin nabe werin vaksîne kirin.

Kesên tûşî nexweşiyek çalak a bi tayê (38.5° C û jortir), dibe tenê piştî başbûnê werin vaksîne kirin. Lêbelê, sirlêdayin an taya hinekî bilind (bin 38,5 ° C) nabe sedem ku vaksînekirinê dereng bikeve. Kesên ku ji yek ji madeyên pêkhînerê vaksînekirinê re alerjiya giran hene, nabe werin vaksîne kirinê, ji kerema xwe berî ku vaksînekirinê ji pisporê xweya vaksînê re bêjin. Kesa/ê ku piştî vaksînekirina yekem bertekek alerjîka yekser hebe (anafîlaksî), nabe vaksîna duyemîn bistîne.

Kesên bêy kêmasiya parêzbendiyê, ku tûşîbûna wan ji vîrûsa korona yê re bêguman hatîye îspat kirin, dikarin piştî derbas bûna 6 mehan ji başbûnê yan piştî pêhesînê werin vaksîne kirin, û piştî vê divê ew tenê dozek vaksînê bistînin. Vêga nediyar e ka vaksîneya duyemîn ji bo wan kesan re di paşê pêwîste yan na yan kengî pêwîst e. Li gorî pêşniyara STIKO, kesên ku piştî standina vaksîneya 1emîn tûşî vîrûsa korona nû dibin dikarin piştî derbas bûna 6 mehan ji başbûnê yan pêhesînê vaksîneya 2yemîn bistînin. Tu nîşanek tune ku nîşan bide ku eger kesekî berê tûşî bibe, vakslêdan ji bo wî/wê xeternak dibe. Ji ber vê yekê, tu pêdivîyek bijîşkî ji bo qedexe kirina vê berî vaksîneyê tune.

Hêşta tu tecrûbeya kêrhatî li ser bikaranîna vaksînên KOVID-19 mRNA di maweya ducanîbûnê de tune ye.

Niha STIKO di dema ducaniyê de bêy berçav girtina cureya vaksîna KOVÎD-19 vaksînekirina gelemperî pêşniyar nake. Helbet, di rewşên takekesî de, gengaze ji meha sêyem ya ducaniyê de bi vaksîna mRNA (Comirnaty® or COVID-19 Vaccine Moderna®) ji bo jinên ducanî re piştî nirxandina rîsk û sûd piştî berçav girtina mercên berê, vaksîn were dayîn. Di nirxandina rîsk û sûdê de, divê mercên berê werin hesibandin ku ji bo maweyek giran a nexweşiya KOVID-19 an mercên jiyanê yên ji bo SARS-CoV-2 rîskek mezin çê dike.

Yên xwedan sabiqeya nexweşiyê ku di bin metirsiyek mezina tûşîbûna tîqa dijwara KOVID-19 de ne, dikarin piştî nirxandina rîsk û sûd piştî şiroveyek tam, vaksînê bistînin.

STIKO qet texmîn nake ku vaksîneya dayikê di dema şîrdanê de ji bo zarokî bi xeter bibe.

Berî û paşiya vaksînlêdanê divê ez çi bikim?

Piştî vaksînekirina bi vaksînên mRNA, dibe ku bertekên herêmî û gelemperî ku têkiliyên di navbera laş û vaksînê de nîşan didin, çêbibin. Ev bertek bi gelemperî di nav 2 rojên vaksînekirinê de pêk tên û kêm kêm ji 1-an 2 rojan zêdetir jî didomînin.

Comirnaty®: Bertekên vaksînê yên herî zêde hatine ragihandin di lêkolînên erêkirinê de pêk tên ji êşa cihê vaksînê (zêdetir ji %80), westîn (zêdetir ji %60), serêş (zêdetir ji %50), êşa masilkeyan û lerze (zêdetir ji %30), êşa movik (zêdetir ji %20) ), her weha tîn û werimandin li cihê vaksînê (zêdetir ji %10). Dilrabûn û sorbûna li dora cihê vaksînkirinê pir caran çêdibe (di navbera %1 û %10). Werimîna girikên lîmfê, bêxewî, êşa li milê vaksînekirî, bêhisî û xurîniya li dora cihê vaksînê û bertekên hestyariyê zêde ji asta normal (ji bo nimûne pirzik û xurîn carinan çêdibe (di navbera 0.1 û 1%). Ji ber vaksînekirinê, zikêş gelek caran (bi %10 an zêde) û vereşîn jî pir caran (di navbera %1 û %10) de hatiye ragihandin.

COVID-19 Vakslêdana Moderna®: Di lêkolînên erêkirinê de bertekên vaksînê yên herî zêde hatine ragihandin êşa cihê derziyê (zêdetir ji %90), mandîbûn (zêdetir ji %70), serêş û êşa masûlkeyan (zêdetir ji %60), êşa masûlkeyan û lerz (zêdetir ji %40), dilrabûn an vereşîn (zêdetir ji %20), werimandin an êşa sivika girikên lenfavî li binmil, tay, werimandin û sorbûna li cihê derziyê (bi rêzê zêdetir ji %10) bûn. Reşbûna çermî ya normal û hem jî reşbûna çermî, sorbûn yan urtîkarî li cihê derzînê gelek caran (di navbera %1 û %10) hatine rapor kirin. Carcara (di navbera 0.1% û 1%) de xurîn li cihê derziyê çêdibe.

Piraniya bertekan di kesên pîr de kêmtir ji kesên ciwan derdikevin. Bertekên vaksînlêdanê bi piranî sivik an nerm in û piştî vaksînênkirina duyemîn bi piranî zêdetir dibin.

Çi cûre bertek piştî ku vaksînekirin pêk tê, çêdibe?

Eger piştî vaksînekirina berê an vaksînek din hûn ji hiş çûbin an tûşî alerjiyên yekser bibin, ji kerema xwe ji pisporê xweya vaksînê re vebêjin. Di vê rewşê de, ew dikare piştî vaksînekirinê ji bo demek dirêj we bişopîne.

Pêdivî ye ku di navbera vaksînên din de herî kêm 14 roj derbas bibin.

Ber vaksîne kirinê eger we nexweşîyek meyînê heye an hûn dermanê dijî meyînê dixwînin ji kerema xwe doktorê xwe agahdar bikin. Hûn dikarin bi tedbîrên hêsan bêne vaksîne kirin. Kesên tûşî kêmasiya parêzbendiyê dikarin vaksînê bistînin. Lêbelê, gengaze ku vaksîne di nav mirovên weha de bi bandor nebe. Eger alerjîk yan di dema borî de we bertekên alerjî hebin, ji kerema xwe berî ku hûn vaksîne bibin ji doktorê xwe re bêjin. Doktorê we dê ji we re bêje ka sedemek heye ku hûn vaksîne bikin yan nekin.

Piştî ku hûn vaksînekirinê werdigirin hewce nake ku hûn bêhna xwe vedin. Eger piştî vaksînekirinê êş an taya we hebe (binêrin “Li paş vaksînekirinê engaze li hember vaksînekirinê çi bertek çê bibe?”), dibe ku dermanek aramker/ taybir were bikar anîn. Hûn dikarin li ser vê yekê bi bijîşkê malabata xwe re biaxivin.

"Weke Misilman û wekî beşek vê civakê, em ji xwe û hevalên xwe berpirsiyar in, ji ber vê yekê divê em xwe ji bo parastina xwe û parastina malbat û civakê derzîlêdikin. Pêxember Mohamed got ku ji we çêtirîn ew e ku tiştek ji bo qenciya civakê dike, ji ber vê yekê hewce ye ku hûn xwe aşî bikin."

Mohamed Taha Sabri, Iman und Theologe

"Awayê tenê ku dawî li epîdemiyê were, vakslêdanê ye. "

Dr. med. Omar Kamal Eddin

"Xwişk û birayên hêja, ji kerema xwe vê fersendê bikar bînin ku em dixwazin alîkariyê bikin."

Dr. med. H. Bushnaq

Têkelî

Cih

Steglitz

Moselstr. 1, 12159 Berlin

Rheinstr. 36, 12161 Berlin

Tempelhof

Ringstr. 78, 12105 Berlin
Mariendorfer Damm 96-98, 12109 Bln.
 

Cih

Friedrichshain

Warschauer Str 34, 10243 Berlin

Kreuzberg

 

Wiener Str. 69, 10999 Berlin

Grünau

Rabindranath-Tagore-Str.25, 12527 Bln.

Katên vekirî

Montag bis Freitag
8 – 19 Uhr
Samstag 
8 – 18 Uhr

dost